काठमाडौँ – मुगुको दुर्गम भूगोलबाट सुरु भएको एउटा यात्रा नेपाली चलचित्रको पर्दा हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म मञ्चसम्म पुग्यो। अब त्यही यात्राले अर्को मोड लिँदैछ– राजनीतिको केन्द्रतर्फ।
चलचित्र निर्देशक मीन भाम नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वमा आफ्नो भूमिका विस्तार गर्ने तयारीमा छन्। कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा उनले केन्द्रीय सहमहामन्त्री पदमा ‘पिछडिएको क्षेत्र’बाट उम्मेदवारी दिने तयारी गरेका छन्। उनी मुगुबाट महाधिवेशन प्रतिनिधि चयन भइसकेका छन्।
उनको उम्मेदवारीलाई एउटा राजनीतिक पदको प्रतिस्पर्धाका रूपमा मात्रै हेर्न मिल्दैन। चलचित्र, सिर्जना, दुर्गम भूगोल र राजनीतिक संलग्नता जोडिएको उनको सार्वजनिक जीवनको यो अर्को अध्याय पनि हो।
मुगुबाट अन्तर्राष्ट्रिय पर्दासम्म
मीन भामको परिचयसँग उनको जन्मभूमि मुगु अलग गर्न सकिँदैन। नेपालको राजनीतिक र सांस्कृतिक केन्द्रबाट टाढा रहेको कर्णालीको त्यो भूगोल उनका लागि जन्मस्थान मात्रै बनेन, कथा र सिर्जनाको स्रोत पनि बन्यो।
‘कालो पोथी’ र ‘शाम्बाला’मार्फत उनले नेपालका सामाजिक, सांस्कृतिक र भौगोलिक कथालाई अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकमाझ पुर्याए। ‘शाम्बाला’ले उनको अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म यात्रालाई अझ विस्तार गर्यो।
सन् २०२६ मा उनी बर्लिन अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म महोत्सवको मुख्य प्रतिस्पर्धाको अन्तर्राष्ट्रिय जुरीमा चयन भए। मुगुको एउटा गाउँबाट सुरु भएको उनको फिल्म यात्रा विश्वकै प्रतिष्ठित फिल्म मञ्चमध्ये एकको निर्णायक भूमिकासम्म पुग्नु नेपाली सिनेमाका लागि पनि उल्लेखनीय क्षण थियो।
तर अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म क्षेत्रमा बढ्दो उपस्थितिसँगै भामको अर्को परिचय पनि समानान्तर रूपमा अगाडि बढिरहेको थियो– राजनीतिक कार्यकर्ताको।
राजनीतिमा नयाँ होइनन् भाम
फिल्मबाट राजनीतितर्फ भामको यात्रा अचानक सुरु भएको होइन।
उनले नेपाली कांग्रेसको सूचना, सञ्चार तथा प्रचारप्रसार विभागमा केन्द्रीय सदस्यका रूपमा काम गरिसकेका छन्। स्थानीय निर्वाचन–२०७८ का लागि कांग्रेसको घोषणापत्र लेखन समितिमा बसेर काम गरेका उनी संघीय संसद् निर्वाचन-२०८२ को घोषणापत्र लेखन समितिमा पनि सदस्यका रूपमा सहभागी थिए।
२०७९ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उनको नाम समानुपातिकतर्फको बन्दसूचीमा समेत समावेश थियो।
पछिल्लो समय उनी उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माको नेतृत्वमा रहेको कांग्रेसको केन्द्रीय नीति, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानका सदस्य छन्।
यस अर्थमा अहिलेको सहमहामन्त्री उम्मेदवारी उनको राजनीतिक यात्राको सुरुवात होइन। बरु लामो समयदेखि पार्टीको संगठन र नीति निर्माणमा रहेको संलग्नतालाई केन्द्रीय नेतृत्वको तहमा विस्तार गर्ने प्रयास हो।
‘पिछडिएको क्षेत्र’बाट सहमहामन्त्रीको तयारी
कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा भामले ‘पिछडिएको क्षेत्र’बाट केन्द्रीय सहमहामन्त्री पदमा उम्मेदवारी दिने तयारी गरेका छन्। उनको गृह जिल्ला मुगु हो र उनी त्यही जिल्लाबाट महाधिवेशन प्रतिनिधि चयन भइसकेका छन्।
मुगुबाट आएका भामका लागि ‘पिछडिएको क्षेत्र’को प्रतिनिधित्व उनको आफ्नै भूगोलसँग पनि जोडिन्छ। कर्णाली र हिमाली क्षेत्रका सामाजिक तथा विकाससम्बन्धी मुद्दाप्रति आफ्नो चासो उनले यसअघि पनि व्यक्त गर्दै आएका छन्।
तर उनको उम्मेदवारीसँग अर्को प्रश्न पनि जोडिएको छ– सिर्जनात्मक क्षेत्रमा हासिल गरेको अनुभव र अन्तर्राष्ट्रिय पहिचानलाई उनले पार्टी संगठन, नीति निर्माण र राजनीतिक नेतृत्वमा कसरी रूपान्तरण गर्छन्?
उनको आगामी राजनीतिक यात्राको एउटा महत्त्वपूर्ण पक्ष यही हुनेछ।
‘कांग्रेस २.०’: भामले खोजेको नयाँ अध्याय
मीन भामको राजनीतिक यात्रालाई उनी स्वयंले उठाउँदै आएको परिवर्तन र पुस्तान्तरणको बहससँग पनि जोडेर हेर्न सकिन्छ।
उनका लागि ‘कांग्रेस २.०’ को अर्थ संगठनको संरचना वा पदाधिकारी परिवर्तनमा मात्रै सीमित छैन। बदलिँदो समाज, नयाँ पुस्ता र सार्वजनिक जीवनका फरक क्षेत्रमा काम गरिरहेका व्यक्तिसँग कांग्रेसको सम्बन्ध कसरी विस्तार हुन्छ भन्ने प्रश्न पनि यससँग जोडिन्छ।
भामको आफ्नै यात्रा त्यसको एउटा उदाहरणजस्तो देखिन्छ– मुगुको भूगोलबाट आएका व्यक्ति, चलचित्रमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान बनाएका सिर्जनाकर्मी र लामो समयदेखि कांग्रेसको संगठन तथा नीति निर्माणसँग जोडिएका राजनीतिक कार्यकर्ता।
त्यसैले भामको सन्दर्भमा ‘कांग्रेस २.०’ एउटा राजनीतिक नाराभन्दा बढी प्रश्न पनि हो– नयाँ पुस्ता, नयाँ विचार र फरक पेशागत अनुभवलाई कांग्रेसले आफ्नो नेतृत्वमा कसरी समेट्छ?
कांग्रेसले पछिल्लो समय ‘कांग्रेस २.०’ र ‘बदलियो कांग्रेस, बदल्छौँ देश’ जस्ता भाष्य अघि सारेको छ। त्यही परिवेशमा भामको उम्मेदवारीले संगठनभित्र प्रतिनिधित्व र नेतृत्वको बदलिँदो स्वरूपबारे बहसलाई थप सतहमा ल्याएको छ।
एउटा उम्मेदवारी, दुई संसारको अनुभव
भामको यात्रा राजनीतिक र सिर्जनात्मक संसारको सीमारेखामा उभिएको छ।
फिल्ममा उनले दुर्गम भूगोल, समाज र मानिसका कथालाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्दामा पुर्याए। राजनीतिमा भने त्यही अनुभवलाई नीति, संगठन र सार्वजनिक जिम्मेवारीसँग जोड्नुपर्नेछ।
कलालाई उनले ‘सौम्य शक्ति’का रूपमा हेर्दै आएका छन्। कला र सिनेमाबाट हासिल गरेको अनुभवलाई नीति निर्माणसँग जोड्ने इच्छा पनि उनले यसअघि व्यक्त गरेका छन्।
अब उनको राजनीतिक भूमिकाको अर्थ त्यही अनुभवलाई व्यवहारमा कसरी उतार्छन् भन्नेमा निर्भर हुनेछ।
अब राष्ट्रिय सभा गृहमा अर्को परीक्षा
नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन असोज १८ गतेदेखि काठमाडौँमा सुरु हुँदैछ। कांग्रेसले केन्द्रीय कार्यसमितिका विभिन्न पदका लागि मनोनयन दर्ताको समय पनि निर्धारण गरिसकेको छ।
असोज १९ गते दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म राष्ट्रिय सभा गृहमा केन्द्रीय कार्यसमितिका उम्मेदवारहरूको मनोनयनपत्र दर्ता हुने निर्वाचन समितिले जनाएको छ।
यससँगै भामको राजनीतिक यात्रा पनि औपचारिक प्रतिस्पर्धाको चरणमा प्रवेश गर्नेछ।
उनले यसअघि आफ्नो उम्मेदवारीबारे सहमति भए सहमतिबाटै अघि बढ्ने र सहमति नभए निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्ने बताएका छन्। अब त्यो तयारी मनोनयनपत्र हुँदै महाधिवेशन प्रतिनिधिको मतसम्म पुग्नेछ।
मुगुदेखि अन्तर्राष्ट्रिय पर्दासम्म, अब नेतृत्वको यात्रामा
मुगुको भूगोलबाट सुरु भएको यात्रा नेपाली चलचित्रको पर्दासम्म पुग्यो। त्यहाँबाट अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म मञ्चसम्म पुगेका मीन भाम अब नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वतर्फ अर्को कदम चाल्दैछन्।
उनको सहमहामन्त्री उम्मेदवारी एउटा पदका लागि हुने राजनीतिक प्रतिस्पर्धा हो। तर त्यससँगै यसले सिर्जनात्मक क्षेत्रबाट राजनीतिमा आउने व्यक्तिको भूमिका, दुर्गम भूगोलको प्रतिनिधित्व, नयाँ पुस्ताको सहभागिता र कांग्रेसको बदलिँदो राजनीतिक स्वरूपबारे प्रश्न पनि अगाडि ल्याउँछ।
फिल्मको पर्दामा नेपालका कथा सुनाएका भामले अब राजनीतिक मञ्चमा आफ्नो अनुभव, विचार र प्रतिनिधित्वलाई कसरी अघि बढाउँछन्– त्यो उनको आगामी अध्यायले देखाउनेछ।
मुगुदेखि अन्तर्राष्ट्रिय पर्दासम्म आइपुगेको उनको यात्राको अर्को दृश्य अब कांग्रेसको केन्द्रीय नेतृत्वको मञ्चमा खुल्दैछ।




